ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ (ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ) ਨੇ ਅਗਸਤ 2025 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹੁਣ ਡਾਕਘਰ ਵਿੱਚ UPI, QR ਕੋਡ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਡਾਕਘਰ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ: ਡਾਕਘਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕ ਇੰਟਰਫੇਸ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਯਾਨੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਕਦ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। UPI ਜਾਂ ਸਕੈਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਘਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਕਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ QR ਕੋਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ।
ਹੁਣ ਕੀ ਬਦਲੇਗਾ?: ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ‘IT 2.0’ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ QR ਕੋਡ ਅਧਾਰਤ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੁਣ ਅਗਸਤ 2025 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਰਨ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਸੂਰ ਅਤੇ ਬਾਗਲਕੋਟ ਦੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਬੁਕਿੰਗ ਦੌਰਾਨ QR ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।